Dom Wczasowy Komandor

Historia WŁADYSŁAWOWA

Prawa miejskie WŁADYSŁAWOWO uzyskało 30 czerwca 1963 roku, po połączeniu niewielkich osiedli leżących blisko siebie. Były to "Wielka Wieś", kąpielisko HALLEROWO oraz port wraz z kolonią Rybacką Władysławowo. Nazwa miasta została przyjęta od nazwy portu i koloni rybackiej, a tą z kolei przyjęto dla upamiętnienia działań Władysława IV mających na celu objęcie panowania na Bałtyku Południowym, w tym celu zbudował dwa forty mające strzec wejścia do portu w Pucku. Jeden z tych fortów znajdował się w pobliżu nasady Półwyspu Helskiego (Chałupy) natomiast drugi w okolicy dzisiejszej Kuźnicy.

Udokumentowane ślady człowieka na tym terenie archeolodzy datują na młodszą epokę kamienia(4200-1700) Najstarszy zapis w kronikach dotyczący tutejszych osad pochodzi z 1284 roku, wtedy to leżąca u nasady Półwyspu Helskiego Osada VELAVLES wraz z pięcioma innymi zostały nadane przez księcia pomorskiego Mściwoja II synowi swojego podczszego, Piotrowi Glabunie. Kilkanaście lat później (1308-1310) całe Pomorze Gdańskie a wraz z nim VELAVLES znalazło się w rękach Zakonu Krzyżackiego. Władze Zakonu kładły nacisk na gospodarczy rozwój podbitych terenów, w tym okresie Puck uzyskał prawa miejskie, a pobliskie wsie- przywileje lokacyjne na prawie niemieckim, które umożliwiało bardziej efektywne gospodarowanie. Wielka Wieś uzyskała ten przywilej w 25 marca 1376 roku od komtura gdańskiego Walpota von Basscheima.

W 1454 król polski Jagielończyk inkorporował Prusy tym samym rozpoczął wojnę 13 letnią z Krzyżakami o Pomorze. Załamany gospodarczo zakon po wcześniej przegranej wojnie z Polską i Litwą reperował swój budżet nakładając wysokie podatki na bogatą ludność Gdańska. Oczywiści obywatelom Pomorza nie podobało się to i patrzeli z zazdrością na Polskę w której pełno było przywilejów dla szlachty.

Królestwu Polskiemu zależało aby odzyskać dostęp do morza. Udało się to dopiero w 1466 roku po zakończeni wojny trzynastoletniej. Wielka Wieś stała się wsią królewska podległą staroście puckiemu. Mieszkało w niej 8-10 gburów i karczmarz. Mieszkańcy zajmowali się rolnictwem i hodowlą zwierząt, posiadali też prawo łowienia ryb w morzu za opłatą, od której zwolniony był jedynie sołtys. Kolejni królowie honorowali i potwierdzali nadany Wielkiej Wsi przywilej lokacyjny (Władysław IV w 1633 r., czy Jan III Sobieski w 1677r.). Władysław IV polecił zbudować dwie fortece na Półwyspie Helskim. Miały one zabezpieczać port w Pucku przed flotą szwedzką w którym miały bazować polskie okręty. Fort Władysławowo zbudowano ok. 1,5 kilometra na wschód od miejsca gdzie dzisiaj znajduje się wieś Chałupy. Natomiast drugi, mniejszy znajduje się też na wschód od Kuźnicy ,oba forty miały typowy dla tego okresu kształt wieloboku z wysuniętymi bastionami. Forty zostały zniszczone z polecenia króla w latach 1643-1644

Po pierwszym rozbiorze w 1772. Wielka Wieś przeszła pod panowanie pruskie, a potem niemieckie. Nowi władcy nie zapisali się w historii Wielkiej Wsi. W 1907 roku łączna liczba mieszkańców liczyła 507. Polska odzyskała niepodległość w 1918r, lecz Pomorze włączono dopiero w 1920r do państwa polskiego. W dniu 19.02.1920r odbyły się w Pucku słynne zaślubiny Polski z Morzem. Następnego dnia Generał Józef Haller wraz z towarzyszącą mu świtą przybył do Wielkiej Wsi gdzie na pokładzie łodzi rybackiej obył rejs na otwarte morze. Urzeczony widokiem pięknej plaży, wysokim klifowym brzegiem zwieńczonym latarnią morską "ROZEWIE" postanowił wybudować nowoczesne kąpielisko w okolicach Wielkiej Wsi które miało konkurować z kąpieliskiem Sopot. Ten pomysł podchwycił miejscowy gospodarz Torliński i zaproponował sprzedaż 20ha łąk. Osiedle na cześć założyciela nazwano Hallerowo. Zbudowano tu kilkanaście willi i pensjonatów, utwardzono drogi. Urządzono park i zieleniec, a nad morzem wybudowano kabiny kąpielowe. Początków dzisiejszego Władysławowa jako miejscowości wypoczynkowej należy więc szukać w latach między wojennych, było ono symbolem odradzającej się Polski. W 1922 roku połączono Puck z miejscowością Hel linią kolejową, a tym samym zbudowano dworzec kolejowy w Wielkiej Wsi. W 1928 roku rozpoczęto budowę drogi łączącej Wielką Wieś i Jastrzębią Górę wg. projektu inżynierów J. Osmołowskiego i A. De Rosseta. Na zakończenie budowy w 1931 rozegrano wyścig automobilowy po autostradzie północy jak wówczas nazywano tą szeroką na 8 metrów drogę wyłożoną kostką bazaltową. Aktualnie jest ona chroniona jako zabytek sztuki inżynieryjnej. Duże zasługi dla rozwoju Wielkiej Wsi poniosło Towarzystwo Przyjaciół Hallerowa. Zajmowało się ono promocją kierunków rozwoju tej miejscowości. Jednym z najważniejszych przedsięwzięć okresu międzywojennego była budowa portu rybackiego Władysławowo zakończona w 1938 roku. Losy Władysławowa są podobne do historii Gdyni, oczywiście w innej skali. We wrześniu 1939 roku Niemcy napotkali na silną obronę i ponieśli duże straty, w odwecie rozstrzelali 24 mieszkańców Wielkiej Wsi. Po wojnie uszczelniono granice państwa, a tym samym wybudowano strażnice wzdłuż brzegu od strony morza i Zatoki Puckiej. Pas plaży był bronowany, a dostęp do morza był zabroniony z wyjątkiem kąpieliska Hallerowo, przybywających obowiązywały szczególne przepisy strefy nadgranicznej. Brzegi Zatoki Puckiej były ogrodzone drutem kolczastym. W 1953 roku rozpoczęto budowę Domu Rybaka wg. projektu arch. Zaręby którą zakończono w 1956. Do tego budynku przylgnęło określenie Pałac Popiela ówczesnego ministra żeglugi, który był głównym orędownikiem tej budowy, trzeba zauważyć, że obiekt ten był zbyt okazały na ówczesne czasy dla małej osady rybackiej. Obecnie mieści się tutaj Urząd Miasta i Gminy. Na wieżę Domu Rybaka można wjechać windą i podziwiać piękno naszej nadmorskiej miejscowości oraz wykonać pamiątkowe zdjęcia. Z tym budynkiem wiążą się często zabawne nieporozumienia. Nasi goście wybrali się do kościoła, podchodząc bliżej zauważyli na wieży napis SOLARIUM. Jak to w zwyczaju rodaków bywa zaczęli komentować postępowanie naszego proboszcza. Dopiero gdy zaczęli szukać wejścia do kościoła miejscowi wskazali im drogę do kościoła. Również od autora tej strony niejeden student otrzymał �odpowiednią� ocenę za błędny wpis w dzienniku nawigacyjnym podczas prowadzenia nawigacji, gdyż mylił wieżę Domu Rybaka (doskonale widoczną z morza) z wieżą kościoła. Ze względu na doskonałe położenie piękna plaża dużo obiektów godnych zwiedzenia w samym Władysławowie i w pobliżu (Gdańsk, Gdynia, Sopot, Hel, Puck) nasze miasteczko jest doskonałym miejscem na letni wypoczynek. Statystycznie jest tutaj też najwięcej słonecznych dni latem, czyste powietrze i umiarkowane ceny za dobre warunki letniego wypoczynku, szczególnie dla ludzi lubiących aktywy wypoczynek.